Azərbaycan neftdənkənar iqtisadiyyat naminə texnologiya sektorunu inkişaf etdirir — Reuters

İllərdir neft və qaz ixracından asılı olan Azərbaycan kiçik, lakin böyüməkdə olan texnologiya sektoruna xarici investisiyaları və vençur kapitalını cəlb etmək məqsədilə ardıcıl islahatlara başlayıb.

Keçmiş sovet respublikası 1991-ci ildə müstəqillik əldə etdikdən bəri enerji ixracından güclü dərəcədə asılı vəziyyətdədir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun məlumatına görə, neft bumu dövründə karbohidrogenlər ümumi iqtisadi istehsalın təxminən dörddə üçünü və ixracın 90%-ni təşkil edib. Bunun əksinə olaraq, texnologiya sektorunun ümumi daxili məhsuldakı (ÜDM) payı 2024-cü ildəki 1,9%-dən ötən il 2,1%-ə yüksəlib; lakin hökumət bu payı artırmaq və paytaxt Bakını Xəzər dənizində texnologiya və innovasiya mərkəzinə çevirmək niyyətindədir.

Qanunvericilik investisiya bazasını formalaşdırır

İyul ayında qəbul edilmiş qanunvericilik investisiya alətləri üçün hüquqi baza yaradır. Hökumət bildirir ki, bu tənzimləmə startaplara və investorlara xarici yurisdiksiyalarda şirkət təsis etmədən birbaşa Azərbaycanda sövdələşmələr bağlamağa şərait yaradacaq, xərcləri azaldacaq və sonrakı maliyyələşdirmə mərhələlərini asanlaşdıracaq.

Rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirinin müavini Rəşad Həsənov "Reuters"ə bildirib ki, sektora yeni maliyyə vəsaitlərinin əhəmiyyətli hissəsini xarici vençur kapitalı, korporativ və institusional investorların təmin edəcəyi gözlənilir.

Həsənovun sözlərinə görə, Bakı həmçinin yerli və beynəlxalq kapitalı birləşdirəcək xüsusi fond təsis etməyi planlaşdırır. "Fondun həcmi ayrılan məbləğə görə deyil, layihələrin keyfiyyəti və cəlb edəcəyimiz tərəfdaşlar əsasında müəyyənləşəcək", - deyə nazir müavini vurğulayıb və rəsmilərin qabaqcıl təcrübə nümunəsi kimi Sinqapur və Estoniya da daxil olmaqla bir sıra ölkələrin təcrübəsini araşdırdığını əlavə edib.

Azərbaycanın vençur kapitalı bazarı hələ ki kiçik olaraq qalır. 2025-ci ildə 22 yerli startap cəmi 2,62 milyon dollar vəsait cəlb edib, ölkədə fəaliyyət göstərən üç vençur fondu — "Caucasus Ventures", "INMerge Ventures" və "Tumar Ventures" isə ümumilikdə təxminən 11 milyon dollarlıq bəyan edilmiş kapitalı idarə edir.

Yerli "Sera AI" şirkətinin rəhbəri, sahibkar Tural Səlimli yeni investisiya çərçivəsini müsbət qarşılasa da, xammal ixracatçısı olan ölkənin xarici vençur kapitalı və mələk investorlar arasında etimad və məlumatlılıq formalaşdırmasının vacibliyini qeyd edib.

Mərkəzi Bankın sədri Taleh Kazımov isə "Reuters"ə bildirib ki, pay və borc əsaslı kraudfandinqin hüquqi mexanizminin yaradılmasından sonra bazara yeni iştirakçıların daxil olacağını gözləyir. Mərkəzi Bank müvafiq qaydaları altı ay ərzində təsdiq etməlidir.

"Biz müraciətləri gözləyirik", - Kazımov əlavə edib.