Əliyevin Qazaxıstana səfəri: Bakı və Astana strateji əlaqələri dərinləşdirir

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevin dəvəti ilə 20–21 oktyabr tarixlərində Qazaxıstana dövlət səfəri edəcək. Bu addım Xəzəryanı iki ölkə arasında siyasi və iqtisadi əməkdaşlığın daha da möhkəmlənməsi istiqamətində növbəti mərhələ kimi qiymətləndirilir.

Səfər çərçivəsində dövlət başçıları ali səviyyəli danışıqlar aparacaq, Ali Hökumətlərarası Şuranın iclasında və Qazaxıstan-Azərbaycan Biznes Forumunda iştirak edəcəklər. Bu tədbirlər ticarət, investisiya və infrastruktur sahələrində tərəfdaşlığın genişləndirilməsinə yönəlib. Səfər, oktyabrın əvvəlində Tokayevin Türk Dövlətləri Təşkilatının sammitində iştirak etmək üçün Azərbaycana etdiyi səfərin ardınca baş tutur və rəsmilərin “sabit dialoq ritmi” adlandırdığı əməkdaşlığın davam etdiyini göstərir.

Analitiklərin fikrincə, bu səfər Bakı və Astananın Avrasiyanın dəyişən nəqliyyat və enerji xəritəsində mərkəzi oyunçulara çevrildiyini əks etdirir. Hər iki ölkə Çin ilə Avropanı Mərkəzi Asiya, Xəzər dənizi və Cənubi Qafqaz vasitəsilə birləşdirən Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu — yəni Orta Dəhliz üzrə əməkdaşlığı gücləndirir.

Rəsmi məlumatlara görə, son beş ildə ikitərəfli ticarət təxminən beş dəfə artaraq 2020-ci ildəki 109 milyon dollardan 2025-ci ildə 520 milyon dollardan çox olub. Gələcək Biznes Forumun onlarla investor və dövlət şirkətini cəlb edəcəyi, enerji, logistika, rəqəmsallaşma və istehsal sahələrinə diqqət yetiriləcəyi gözlənilir.

Rəsmilər, həmçinin, yük axınının səmərəliliyini artırmaq məqsədilə gömrük siyasətinin əlaqələndirilməsi, rəqəmsal logistika idarəçiliyi və dəmir yolu ilə avtomobil magistrallarının modernləşdirilməsini müzakirə etməyi planlaşdırırlar. Hər iki tərəf Aktau, Kuryk və Bakının Ələt limanlarında daşınma müddətinin qısaldılması və liman güclərinin artırılması istiqamətində layihələri təşviq edir. Bu, dəhlizi geosiyasi gərginlik səbəbindən pozulmuş şimal ticarət yollarına alternativ kimi möhkəmləndirir.

İqtisadi məsələlərlə yanaşı, Əliyev və Tokayevin regional təhlükəsizlik, iqlimə uyğunlaşma və Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlıq mövqelərini uzlaşdırması gözlənilir. Mədəni mübadilələr və turizmin inkişafı da gündəlikdə yer alacaq.

Optimist ab-havaya baxmayaraq, ekspertlər qeyd edirlər ki, əməkdaşlıq hələ də bir sıra çağırışlarla üzləşir — o cümlədən qlobal maliyyə qeyri-müəyyənliyi, iqlim təzyiqləri və Xəzər regionunda ticarətə təsir edən sanksiya mənşəli pozuntular. Bununla belə, hər iki hökumət çevik siyasət və praqmatik dialoq vasitəsilə bu dinamikanı qorumağa qərarlıdır.

“Bu səfər sadəcə protokol məsələsi deyil,” — deyə bir regional diplomat bildirib. “Bu, Avrasiya əlaqəliliyinin əsas sütunlarından birinə çevrilən tərəfdaşlığın institusional formaya salınması prosesidir.”
 

M.Ali