• $
  • €
  • ₽
  • ₺
  • £

Məktəbli avtobuslarının qiyməti ilə bağlı təkliflər sosial ədaləti pozur - Kamran Əsədov

Məktəbli avtobuslarının qiyməti ilə bağlı təkliflər sosial ədaləti pozur - Kamran Əsədov
29.08.2025 18:00

İctimaiyyətə təqdim edilən ilkin məlumatlara əsasən, məktəbli avtobuslarının aylıq ödənişinin 70-200 manat aralığında olması nəzərdə tutulur ki, bu da ölkənin orta gəlirli ailələri üçün ciddi maliyyə yükü yaradır. Bunu Anews.az-a  təhsil mütəxəssisi Kamran Əsədov bildirib. 

"Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, ölkədə orta aylıq əməkhaqqı 948 manat təşkil edir. İki övladı məktəbə gedən ailə yalnız bu nəqliyyat xidmətinə görə 400 manata yaxın vəsait ödəməlidir ki, bu da onların gəlirinin 40%-ə qədərini təşkil edir. Belə bir vəsaiti hər ay ödəmək, xüsusilə aztəminatlı və orta təbəqəyə aid ailələr üçün qeyri-mümkündür. Bu halda dövlətin təhsil siyasətində əsas götürdüyü sosial ədalət prinsipi pozulur. Azərbaycan Respublikasının “Təhsil haqqında” Qanununun 6.1-ci maddəsində qeyd edilir ki, dövlət təhsilin əlçatanlığını və bərabərliyini təmin edir. Həmçinin 19.1-ci maddədə təhsilalanların sosial müdafiəsi, təhlükəsizliyi və rifahı dövlətin öhdəliklərindən biri kimi göstərilir. Mövcud qiymət mexanizmi isə bu öhdəliklərin pozulması kimi qiymətləndirilə bilər. Əgər bu xidmət yalnız imkanı olan ailələrin övladları üçün əlçatan olacaqsa, nəticədə təhsil sistemində təbəqələşmə daha da dərinləşəcək. Eyni məktəbdə oxuyan, lakin biri məktəbli avtobusu ilə, digəri isə ictimai nəqliyyatla gələn şagirdlər arasında sosial fərqlər yaranacaq, bu da psixoloji və sosial ayrı-seçkiliyə səbəb olacaq',- Əsədov bildirib.

Onun sözlərinə görə, dünya təcrübəsi tamam fərqli yanaşmanı əsas götürür.

"ABŞ-da məktəbli avtobusları tamamilə dövlət tərəfindən maliyyələşdirilir və hər bir şagirdə bərabər əsaslarla təqdim olunur. Almaniyada bələdiyyələr tərəfindən maliyyələşən xüsusi “Schülerfahrkarte” sistemi mövcuddur və bu sistemlə hər bir şagird üçün rəmzi ödənişlə məktəbə nəqliyyat imkanı yaradılır. Finlandiyada isə məktəbdən 5 km-dən uzaqda yaşayan bütün şagirdlərə dövlət hesabına nəqliyyat xidməti təqdim olunur. Bu ölkələrdə məqsəd gələcək nəslin təhlükəsiz, bərabər və davamlı təhsil imkanları ilə təmin edilməsidir. Bu da təhsil siyasətində sosial inklüzivliyin əsas göstəricisidir. Azərbaycanda isə Elm və Təhsil Nazirliyi bu məsələdə sosial öhdəliyini yerinə yetirmir. Nə xidmətin qiymət siyasəti ilə bağlı əsaslandırılmış iqtisadi analiz açıqlanıb, nə də aztəminatlı ailələrə güzəşt mexanizmləri müəyyən edilib. Nazirliyin bu təşəbbüs üzrə nə kommunikasiya strategiyası var, nə ictimai rəy sorğuları aparılıb, nə də pilot layihələrin nəticələri ictimailəşdirilib. Bu isə onu göstərir ki, layihə strateji əsaslar və sosial təhlil olmadan həyata keçirilməkdədir. Nazirlik yalnız texniki sifarişçidir, amma ictimai siyasətin daşıyıcısı və tənzimləyicisi rolunu yerinə yetirmir",  -  Əsədov vurğulayıb.

Onun fikrincə, əgər bu təşəbbüs real sosial təsir gücünə malik layihəyə çevriləcəksə, dövlət tərəfindən maliyyələşdirilməli, ən azı subsidiyalaşdırılmalı və müəyyən güzəşt kateqoriyaları üçün (şəhid ailələri, aztəminatlı ailələr, çoxuşaqlı ailələr və s.) tam ödənişsiz olmalıdır.

Əsədov həmçinin qeyd edib ki, bələdiyyələr və özəl sektor bu layihəyə cəlb edilməli, dövlət-özəl tərəfdaşlıq mexanizmləri qurulmalıdır. Qiymət siyasəti ailənin gəlir səviyyəsinə əsasən tənzimlənməli və bunun üçün şəffaf qeydiyyat sistemi yaradılmalıdır.

"Əks halda, bu təşəbbüs ictimai yükə, sosial narazılığa və təhsil sistemində dərinləşən bərabərsizliklərə yol açacaq. Dövlət başçısının təhsilə göstərdiyi diqqət, təhsilalanların təhlükəsizliyinə və sosial rifahına dair möhkəm iradəsi yalnız icra mexanizmləri düzgün qurulduqda öz nəticəsini verəcək. Elm və Təhsil Nazirliyi isə bu sahədə üzərinə düşən funksiyanı yerinə yetirməli, strategiyasız və plansız fəaliyyətini dərhal dayandırmalı, ictimai maraq və sosial ədalət əsasında yeni yanaşma formalaşdırmalıdır. Yalnız bu halda məktəbli avtobusları ölkədə nəqliyyat mədəniyyətinin, sosial inklüzivliyin və təhsildə bərabərliyin simvoluna çevrilə bilər. Hazırkı vəziyyət isə bu məqsədlərdən çox uzaqdır. Şagirdlərin məktəbə təhlükəsiz və nizamlı şəkildə çatdırılması, şəhər daxilində nəqliyyat sıxlığının azaldılması, valideynlərin gündəlik yüklərinin yüngülləşdirilməsi bu təşəbbüsün əsas məqsədlərindəndir. Lakin məsələ yalnız ideya olaraq deyil, tətbiq modeli ilə qiymətləndirilməlidir'",-  təhsil mütəxəssisi bildirib.

Deputat Ceyhun Məmmədov isə Kamran Əsədov ilə razılaşmır.

Onun fikrincə, məktəbli avtobusların yaradılması ideyası çox yaxşıdır. 

“Məktəblinin avtobusunun olmaması həm sıxlıq yaradır, həm də valideynlər üçün bir sıra problemlər yaradır. Ən önəmlisi ciddi tıxac aradan qalxacaq.  Hər bir valideyn aylıq təxminın bu civarda xərc çəkir. Bu təşəbbüsü avtobuslar yerinə yetirsə ən azından tıxac problemi azalar. Bu dünya praktikasında da var",  - Məmmədov bildirib.

O həmçinin, təklif olunan qiymətlərin də ədalətli və sosial baxımdan uyğun olduğunu vurğulayıb. 

Aytac Zeynalova

Facebook
Keçid et
Oxşar xəbərlər
Oxşar xəbərlər
Kürdəmirdə maşınlar toqquşub, 4 nəfər xəsarət alıb
Cəmiyyət 22:39
Kürdəmirdə maşınlar toqquşub, 4 nəfər xəsarət alıb
Leyla Əliyeva Qaraçuxur İdman Zalının açılışında
Cəmiyyət 22:27
Leyla Əliyeva Qaraçuxur İdman Zalının açılışında
Şəmkirdə evdə kişi və qadın meyiti tapılıb
Cəmiyyət 21:46
Şəmkirdə evdə kişi və qadın meyiti tapılıb
Terminal ödənişlərində 500 AZN-dən yuxarı əməliyyatlar üçün yenilik
Cəmiyyət 19:32
Terminal ödənişlərində 500 AZN-dən yuxarı əməliyyatlar üçün yenilik
Bakıda turistləri daşıyan mikroavtobus qəzaya uğrayıb
Cəmiyyət 19:16
Bakıda turistləri daşıyan mikroavtobus qəzaya uğrayıb
Direktorların işə qəbulu müsabiqəsinin nəticələri açıqlanıb
Cəmiyyət 18:42
Direktorların işə qəbulu müsabiqəsinin nəticələri açıqlanıb
Bakıda yararsız kolbasa və süd məhsulları aşkarlanıb
Cəmiyyət 17:25
Bakıda yararsız kolbasa və süd məhsulları aşkarlanıb
"Blue Residence"də evləri su basıb
Cəmiyyət 17:19
"Blue Residence"də evləri su basıb
Lerikdə 40 min sakinin istifadə etdiyi yolların asfaltlanması təklif olunur
Cəmiyyət 16:58
Lerikdə 40 min sakinin istifadə etdiyi yolların asfaltlanması təklif olunur
Anews TV

Rəsmi Youtube kanalımız

Abunə ol