2026-cı ilə qədər 6 milyon uşaq məktəbdən kənarda qala bilər

Təhsilin qlobal səviyyədə maliyyələşdirilməsi kəskin şəkildə azaldığı üçün 2026-cı ilin sonunadək təxminən 6 milyon əlavə uşaq məktəbə getmək imkanından məhrum qala bilər. Bu barədə UNICEF açıqladığı yeni təhlillərə istinadan məlumat paylaşıb.  

BMT-nin uşaq agentliyi bildirib ki, 2023-cü illə müqayisədə təhsil üçün Rəsmi İnkişaf Yardımı (ODA) 3,2 milyard ABŞ dolları və ya 24 faiz azalacaq. Bu ixtisarların təxminən 80 faizi cəmi üç donor hökumətin ayırmalarında gözlənilən azalmalarla əlaqələndirilir.

UNICEF-in hesablamalarına görə, belə bir azalma nəticəsində hazırda 272 milyon olan məktəbdənkənar uşaqların sayı 278 milyona çata bilər. Bu göstərici Almaniya və İtaliyadakı bütün ibtidai məktəblərin boş qalması ilə müqayisə olunur.

“Bu, sadəcə büdcə azalması deyil – bu, bir uşağın gələcəyinin sual altında qalması deməkdir,” – deyə UNICEF-in icraçı direktoru Ketrin Rassel bildirib.

Təhlil göstərir ki, ən ciddi təsirlərin müşahidə ediləcəyi regionlar Qərbi və Mərkəzi Afrika olacaq – burada 1,9 milyon uşaq təhsil imkanını itirmək riski altındadır. Yaxın Şərq və Şimali Afrikada isə məktəbdən kənarda qalan uşaqların sayının 1,4 milyon artacağı gözlənilir.

Bundan başqa, 28 ölkənin məktəbəqədər, ibtidai və orta təhsil səviyyələri üzrə aldıqları yardımın azı 25 faizini itirəcəyi proqnozlaşdırılır. Kot-d'İvuar və Mali ən böyük risklərlə üzləşən ölkələr sırasındadır – qeydiyyat müvafiq olaraq 340 min və 180 min şagird azala bilər.

Ən çox zərər görəcək sahənin ibtidai təhsil olacağı qeyd edilir. Maliyyənin üçdə bir hissəsinin ixtisarı nəticəsində öyrənmə böhranının dərinləşəcəyi və uşaqların həyatları boyu təxminən 164 milyard dollar gəlir itkisinə məruz qala biləcəkləri bildirilib.

UNICEF xüsusilə humanitar böhran yaşanan bölgələrdə təhsilin maliyyələşdirilməsinin təhlükə altında olduğunu qeyd edib. Rohingya qaçqınlarına dair cavab tədbirləri çərçivəsində 350 min uşaq əsas təhsili birdəfəlik itirmək riski ilə üzləşə bilər.

Təhsil müəssisələrinin bağlanması riskləri ilə yanaşı, uşaqlar uşaq əməyinə, istismara və insan alverinə qarşı daha həssas vəziyyətə düşə bilər. Məktəb qidalanma proqramları və qızların təhsili sahəsində də ciddi maliyyə azalmaları gözlənilir.

Təhlildə həmçinin vurğulanır ki, bu ixtisarlar hökumətlərin təhsilin keyfiyyətini qorumaq, müəllim hazırlığını dəstəkləmək və öyrənmə nəticələrinə nəzarət etmək imkanlarını da məhdudlaşdıra bilər. Nəticədə, təhsilə davam edən 290 milyon şagirdin belə keyfiyyətsiz təhsildən əziyyət çəkəcəyi ehtimal olunur.

Gülnar